Lara Reims: ‘Als je een van mijn hoofdpersonen bent, heb je geen gemakkelijke taak’

Sinds Lara Reims naar Frankrijk en later Roemenië verhuisde, duiken pindakaas en kroketten geregeld op in haar boeken. Ze begon met de sciencefiction van de Rémi-trilogie en schreef haar recentste boek, Love You Until Death, in het Engels. Vanuit Boekarest vertelt ze wat die taalwissel met haar stijl doet en waarom elk verhaal bij haar begint met een personage met een geheim.

Je woont al jaren niet meer in Nederland, sinds 2019 in Boekarest. Merk je dat die afstand iets doet met de wereld waarover je schrijft, of met hoe dicht je nog bij het Nederlandse jeugdboek staat?

Ik heb jaren in Frankrijk en Roemenië gewoond. Dat doet zeker iets met je schrijven. Niet zozeer vanwege de afstand, maar omdat je meer plaatjes in je hoofd hebt waar je uit kunt putten. Je perspectief wordt breder, je ziet meer verschillende dingen. De bergen hier in Roemenië bijvoorbeeld, of de metropool Parijs.

In het buitenland wonen confronteert je met hoe ‘normaal’ je sommige dingen vindt, om erachter te komen dat ze in feite heel Nederlands zijn. Ik heb niet het gevoel dat ik verder van het Nederlandse jeugdboek afsta, digitaal kun je gelukkig heel veel volgen.

Er is ook een hele directe invloed op mijn schrijven: sinds ik uit Nederland ben vertrokken, heb ik regelmatig ontzettend behoefte aan pindakaas en kroketten. Die komen dan ook regelmatig in mijn boeken terug.

Bij Hamley Books ben je niet alleen auteur, je bent er ook achter de schermen betrokken bij andermans manuscripten. Verandert het beoordelen van het werk van anderen de manier waarop je naar je eigen tekst kijkt? En hoe dan?

Lezen is altijd inspiratie; hoe meer je leest, hoe beter je gaat schrijven, of het nu boeken of manuscripten zijn. Je leert steeds beter wat je wel en niet wilt en waar je van kunt leren.

Maar uiteindelijk kun je maar op één manier schrijven: de manier die bij je past. Elk verhaal dat je leest en dat je raakt blijft bij je, en dat heeft invloed op wie ik ben. In die zin heeft het indirect invloed.

Je hebt verteld dat schrijvers als Tonke Dragt en Philip Pullman je vroeg hebben gevormd. Wat uit die boeken probeer je bewust door te geven aan je eigen lezers?

De ijzersterke personages van Tonke Dragt vind ik fantastisch. Haar boeken laten zien dat een sterk personage een complex verhaal kan dragen, dat je je lezer altijd serieus moet nemen en dat je werelden kunt scheppen die voor altijd bij je blijven.

Ik vond haar boeken als kind fantastisch, en nog steeds. Haar verhalen laten zien dat een goed jeugdboek niet aan leeftijd gebonden is maar geschikt is voor alle lezers.

Dat geldt ook voor Philip Pullman. Ik houd van grote verhalen over grote onderwerpen: wetenschap, andere werelden, vrije wil en zelfstandig denken, allemaal thema’s die in zijn werk aan de orde komen. En ook hij kan als geen ander een andere wereld scheppen met eigen regels, waar je in kunt verdwijnen. Ze hebben van mij een lezer gemaakt.

Ik probeer verhalen te schrijven waar ik zelf graag in verdwijn, met personages die bij me blijven als oude vrienden en met plekken waar ik later aan kan terugdenken alsof ik er ooit op vakantie ben geweest.

Je vertelde dat de Rémi-trilogie bijna niet meer fysiek te krijgen is. Hoe is dat voor jou, als de serie waarmee je begon stilaan uit de schappen verdwijnt?

Wat denk je ;). Natuurlijk is dat niet leuk. De doorlooptijd van een boek is kort tegenwoordig, dat is anders dan vroeger. Gelukkig zijn er steeds meer mogelijkheden om digitaal te lezen. En het verhaal en de personages blijven altijd bij me.

Je recentste boek, Love You Until Death, schreef je in het Engels in plaats van het Nederlands. Waarom die keuze, en wat merkte je aan jezelf als schrijver toen je in een andere taal werkte?

Ik heb veel buitenlandse familie en vrienden en kreeg steeds de vraag om in een taal te schrijven die zij ook konden begrijpen. Ik heb lang geaarzeld; Nederlands is mijn moedertaal en ik vind het heel belangrijk om die taal te beschermen.

Tegelijkertijd merk ik aan mijn dochter die vrienden met heel veel nationaliteiten heeft, dat ze elkaar vinden in het Engels. Dat vind ik ook heel mooi om te zien. En daarbij doet Engels iets met je schrijven. Een taal draagt een bepaalde manier van schrijven in zich.

Ik heb een hekel aan te veel uitleg en vertellen in boeken. Toch merk ik dat je in het Engels verhalen kunt vertellen zonder dat het uitleggerig wordt. Ik ben heel erg voor show don’t tell, maar soms is het veel handiger om tell ook af en toe in te zetten omdat het sneller gaat. In het Engels voelt dat veel natuurlijker.

In Love You Until Death wordt Mary in haar eigen dromen achtervolgd, en haar pijn wordt erger zodra er kinderen van haar school verdwijnen. Waar kwam dat idee vandaan?

Dat kan ik moeilijk zeggen zonder veel te verklappen. Love You Until Death gaat over liefde, en over hoe moeilijk het is om jezelf te zijn. Mary wordt geplaagd door een geheim dat niet alleen haar, maar ook mensen in haar omgeving belast. Ze moet op zoek naar haar eigen rol in het verhaal.

Het verhaal kwam bij me op tijdens een boswandeling. Ik was aan het nadenken over een verhaal met een plaats voor het paranormale. Een verhaal waarin je kunt laten zien dat het leed van de een altijd verbonden is met het leed van anderen.

Mary vertelt het verhaal zelf en tast over haar eigen pijn en dromen lang in het duister. Hoe houd je een ik-verteller geloofwaardig die zelf ook niet weet wat er aan de hand is?

Door heel dicht bij haar te blijven, de camera op haar schouder te zetten en samen misschien niet het verhaal te ontdekken, maar wel wat dat met haar doet. Dat beleef ik ook voor het eerst wanneer ik het schrijf.

Ik schrijf meestal in de derde persoon, maar in dit geval wilde ik de lezer alles samen met Mary laten ontdekken. Dat maakt dat je haar angst voelt, haar pijn, maar ook haar verliefdheid en haar enthousiasme.

In Tijl en de Tijdbom schrijf je voor kinderen van tien tot twaalf over woede en over een vader die te veel drinkt. Hoe weeg je af hoeveel een jonge lezer aankan, en wat je tussen de regels door laat spreken voor de volwassene die meeleest?

Ik denk dat voor kinderen vooral dat wat verborgen blijft en verzwegen wordt bedreigend is. Het is veel enger wanneer je weet dat er iets speelt, maar niet wat het is, en waarom. Daarom ben ik niet zo bang om zwaardere onderwerpen aan te snijden en te proberen ze begrijpelijk te maken.

Ook omdat dat kinderen kan helpen in te zien dat ze geen schuld hebben aan de problemen van de volwassenen die hen omringen.

Ik blijf wel altijd vrij impliciet. Alles wat tussen de regels door te lezen is kun je oppikken, maar mag je ook laten liggen. Dat is het fijne van een boek ten opzichte van bijvoorbeeld een film: je kunt meer suggereren en de lezer daar zelf een keuze in laten maken.

Je begon met de Rémi-trilogie, sciencefiction, en schrijft nu een paranormale, ‘griezelthriller’. Toch proefden sommige lezers in Love You Until Death nog iets van die science fiction. Trekt het ene genre jou steeds het andere in?

Ik ben dol op sciencefiction, altijd geweest. Ik heb een fascinatie voor technologie, en ik ben er ook bang voor. Hoe je je daar als mens toe verhoudt vind ik heel interessant.

Daarbij denk ik dat heel veel van wat we nu magie of paranormaal noemen, in de toekomst prima kan worden verklaard. Deze thema’s liggen voor mijn gevoel heel dicht bij elkaar. Ik ben van nature op de toekomst gericht. Ik maak graag plannen, kijk graag vooruit en ik vind het leuk om mijn boeken als speeltuin te gebruiken waar je kunt experimenteren.

In mijn Rémi-trilogie wilde ik lezers laten ervaren wat de consequenties zijn van nieuwe technologische mogelijkheden en onderzoeken hoe dat hen beïnvloedt.

In Love You Until Death wilde ik laten zien wat de gevolgen zijn van technologie die over de grenzen van het mens-zijn heen gaat.

Je hebt gezegd dat een boek bij jou begint bij een personage. Hoe groeit uit één personage een heel verhaal met een plot eromheen? Waar begint dat?

Het begint met een personage met een geheim, een verhaal, een personage dat een reis door moet maken. Als je een van mijn hoofdpersonen bent, heb je geen gemakkelijke taak, je krijgt een grote last op je schouders.

Daar begint elk boek: met een startpunt waar iets misgaat. Een zoektocht leidt het personage naar een antwoord, en naar meer autonomie.

Mary uit Love You Until Death bijvoorbeeld voelt zich in eerste instantie slachtoffer van haar pijn. Wanneer ze meer ontdekt over haar verleden en besluit zelf in actie te komen en zich niet meer in slaap te laten sussen door ouders en leraren die haar van alles wijsmaken (of door spinnende katten, die zet ik graag in om personages te kalmeren), groeit ze als persoon.

Al mijn verhalen bevatten naast het plot een ontwikkeling die de hoofdpersoon moet doormaken. Daar komen ze niet altijd vrolijker, maar wel altijd wijzer uit.

Maak je vooraf een uitgewerkte plot, of ontdek je het verhaal al schrijvend? Wat is jouw werkwijze en waarom op die manier?

Ik bedenk een plot in één zin. Vervolgens ga ik schrijven. Het verhaal ontwikkelt zich al schrijvende, maar ik moet wel weten waar ik naartoe ga. Ik ben geen echte plotter. Soms doe ik het wel, maar het verhaal besluit dan meestal toch binnen een paar hoofdstukken om daarvan af te wijken.

Het is wel heel belangrijk de touwtjes stevig in handen te houden tijdens het schrijven. Ik schrijf niet voor mezelf, maar voor een lezer. Schrijven is een poging tot communiceren. Je moet proberen je verhaal zo goed mogelijk over te brengen en dan kun je je niet te veel zijpaden veroorloven.

Wat hoop je dat een jonge lezer meeneemt uit jouw werk? En waarom?

Ik hoop vooral dat hij of zij van lezen gaat houden. Het is zo’n andere manier van een verhaal beleven, in een wereld vol schermen. Ik wil lezers graag de magie van een boek laten ervaren, een verhaal waar ze door het lezen ook hun eigen stem en invulling aan kunnen geven.

En ik hoop dat ze de magie van verhalen ontdekken. Door een idee of een zorg of een verlangen in een verhaal te vertalen, maak je het deelbaar. Verhalen zijn alles, een goed verhaal is een krachtig wapen, een geweldig troostmiddel en een sleutel tot meer begrip van anderen.